X
تبلیغات
جرتدان- ادبيات کودکان

جرتدان- ادبيات کودکان

خان ننه -استاد شهریار

  

خان ننه هایاندا قالدین

                                                                                           بئله باشیوادولانیم                                    


نئجه من سنی ایتیردیم!                            


دا سنین تایین تاپیلماز  


سن أولن گون، عمه گلدی


منی گتدی آیری کنده


من اوشاق، نه انلیایدیم ؟


باشیمی قاتیب اوشاقلار


نئچه گون من اوردا قالدیم.


قاییدیب گلنده، باخدیم


یئریوی ییغیشدیریبلار


نه أوزون و نه یئرون وار


«هانی خان ننه‌م؟» سوروشدوم

 

دئدیلر که: خان ننه نی


آپاریبلا کربلایه


که شفاسین اوردان آلسین


سفری اوزون سفردی


بیر ایکی ایل چکر گلینجه


نئجه آغلارام، یانیخلی


نئچه گون ائله چیغیردیم


که سسیم، سینم توتولدی


او، من اولماسام یانییندا


اوزی هئچ یئره گئدنمز


بو سفر نولوبدی من سیز


أوزی، تک قویوب گئدیبدی ؟


هامیدان آجیخ ائدرکن


هامیا آجیخلی باخدیم


سورا باشلادیم که: من ده


گئدیرم اونون دالینجا


دئدیلر: سنین کی تئزدیر


امامین مزاری اوسته


اوشاغی آپارماق اولماز


سن اوخی، قرآنی تئز چیخ


سن اونی چیخینجا بلکه


گله خان ننه سفردن


تله سیک، راوانلاماقدا


اوخویوب قرآنی چیخدیم


که یازیم سنه: گل ایندی



داها چیخمیشام قرآنی


منه سوقت آل گلنده



آما هر کاغاذ یازاندا




آقامین گؤزی دولاردی


سنده کی‌گلیب چیخمادین


نئچه ایل بو انتظار لا


گونی، هفته نی‌سایاردیم


تا یاواش یاواش گوز آچدیم


آنلادیم که، سن اولوبسن!


...


بیله بیلمییه هنوزدا


اوره گیمده بیر ایتیه وار


گؤزوم آختارار همیشه


نه یاماندی بو ایتیکلر


...


خان ننه جانیم ، نولیدی


سنی بیرده من تاپایدیم


او آیاقلار اوسته ، بیرده


دؤشه نیب بیر آغلایایدیم


کی داها گئده نمییه یدین


...


گئجه لر یاتاندا ، سن ده


منی قوینونا آلاردین


نئجه باغریوا باساردین


قولون اوسته گاه سالاردین


...


آجی دونیانی آتارکن

ایکیمیز شیرین یاتاردیق

یوخودا ( لولی ) آتارکنسنی من بلشدیره ردی

گئجه لی ، سو قیزدیراردین

اؤزووی تمیزلیه ردین

گئنه ده منی اؤپه ردین

هئچ منه آجیقلامازدین

...

ساواشان منه کیم اولسون

سن منه هاوار دوراردین

...

ائله ایستیلی او ایسته

داها کیمسه ده اولورمو ؟

اوره گیم دئییر کی : یوخ – یوخ

او ده رین صفالی ایسته

منیم او عزیزلیغیم ته

سنیله گئدیب ، توکندی

...

خان ننه اؤزون دئییردین

کی : بهشت ده ، الله

وئره جه ک نه ایستیور سن

بو سؤزون یادیندا قالسین

منه قولینی وئریبسه ن

...

ائله بیر گونوم اولورسا

بیلیرسن نه ایستیه رم من ؟

سؤزیمه درست قولاق وئر :

سن ایله ن اوشاخلیق عهدین...

خان ننه آمان ، نولیدی

بیر اوشاخلیغی تاپایدیم

بیرده من سنه چاتایدیم

سنیلن قوجاقلاشایدیم

سنیلن بیر آغلاشایدیم

یئنیدن اوشاق اولورکن

قوجاغیندا بیر یاتایدیم

ائله بیر بهشت اولورسا

داها من اؤز الله هیمدان

باشقا بیر شئی ایسته مز دیم

                                     بازگشت به صفحه اصلي

+ نوشته شده در  جمعه چهاردهم مرداد 1390ساعت 15:58  توسط  جرتدان  | 

هاممی یاتیب جیرتدان اویاغ


                                                                                

   هاممي ياتيب جيرتدان اوياق!

    بيري واريدي،بيري يوخ ايدي،تانري دان سونرا هئچ کس يوخ 

ايدي...اوزاق بير يوللاردا درين بير مئشه ده بير بالاجا کندواريدي بو کندين 

اوشاقلاري بير –بيريله يولداش کيمي اوينايارديلار يئيرديلر ايچرديلر گاهي 

ده باشقا اوشاقلار کيمي ساواشارديلار.


    گونلرين بير گونو بو اوشاقلارين آنالاري باخيب گوررلر کي قورو


    اودونلاري قورتولوب.اونا گوره اوشاقلار دئيرلر:آي اوشاقلار


    !صاباح سحر تئزدن دوروب مئشه يه گئديب بير آز قورو آغاج


    ييغيب گئتيررسيز!


    اوشاقلار هاموسو ايپلرين –آياق قابلارين،يئيجکلرين سازلاييب


    باش اوسته دئييب ، سئوينجک ياتديلار.بو اوشاقلار ايچينده بيرده 

جيرتدان آديندا بير اوغلان اوشاقي


    واريدي.او بير آز تنبل آمما فيکيرلي يدي.اونا گوره آناسينا دئدي:آنا جان ! 

ممکون اولسا سن منيم


    ايپيمي آياق قابلاريمي،يئيه يمي حاضيرلا،منده سنه چوخلو اودون 

گئتيرم!

    صاباح سحر ايسه کند اوشاقلاري مئشه يه ساري يولا دوشودولر.گئت 

هاگئت مئشه نين ان درين


    آغاجليق لارينا چاتديلار.اورا قوري آغاج ايله دولوايدي.هامئي باشلادي 


اودون يغماقا آمما جيرتدان


    آي جيرتدان »: بير کوتان اوسته ايله شيب يئمه يه باشلادي.آقشاما 

ياخين لاشارکن دوست لاري دئدي


    جيرتدان باخدي کي بير چوپ ده توپلايا بيلمه « !بير شله ميزي 

باغلاميشيق گئتمه ک ايسته ييريک


    يولداشلار !نه اولار هرنيز بير آز اودون منه »: ييب.اونا گوره باشلادي 

يولداشلارينا يالوارماقا


    « وئرسيز؟من ده کنده سيزه ايده وئره رم


    اولسون!هر بيريميز سنه بير دنه اودون وئريريک گل اولاري ييغ ايپ يله 

باغلا ! »: يولداشلاري دئدي


    آِ يولداشلار منيم اليم ياواش دير!سيزلر يوبانارسيز گلين ورديگنيز 


اودونلاري »: گئنه جيرتدان دئدي


    يولداشلاري ناچاليقدان اودونلاري ايپه « ايپه ييغين من ده يئرينه کنده 

چاتاندا سيزه گيردکان وئره رم


    باغلاييب جيرتانين بئلينه آتديلار.گئت ها گئت يول گئتديلر آمما مئشه ده 

آغاجلار بير –بيرلرين


    ايله بوروموشدولر کي گون ايشيقي اورا چاتميردي،هاوا قارانليقلاشيب 


اونلار يول لارين    ايتيرديلر.بيريسي دئدي:ساغدان گئدک!اوبيري 

دئدي:يوخ سولدان گئتملييک! ديگر يولداشلاري


    دئدي:من دئيرم دوز گئدک !اوبيريسي دئدي:يوخ من دئيرم گلديگميز 

يولي قايداق!

    2

    يولداشلار گلين گوره ک »: بيردن مئشه نين قارانليقيندان بير ايشيق 

گوزلرينه گلدي .جيرتدان دئدي


    بو ايشيق هاردان گلير؟ آمما اوشاقلار دئديلر کي:بللي دير کي بير ائو 

دير گلين گئدک! هر کيم کي


    اوردا ياشير او بيزه يولو گورسه در!


    بو سوزلري دئييب يولا دوشدولر،گئديب ايشيقين اولان ائوه چاتديلار 

،آمما اورانين دربه چه لري


    چوخ بويوک و يکه ايدي! قاپسين چاليب بير آزگئچمه دن قاپو آچيلدي؛ 

آمما نه اولسا ياخشي دير؟


    هه! بير يکه قارا دئو!!


    او اوشاقلاري گورجه ک سئوينيب اورينده دئدي: آها ! بودا منيم شام 

يئمه گيم.اوزلري اوز


    آياقلاريايله گلديلر!آمما اوزده اوشاقلارا گوله-گوله دئدي: آي بالالاريم ! 


سيز هارا بورا هارا ؟


    اوشاقلار اودون آپارماق لارين مئشه ده ايتمه کلرين دئوه دئديلر.دئوده 

گوله رک دئدي:هئچ عيبي


    يوخدور ايچري گلين و گئجه ني بوردا ياتين صاباح سحر تئزدن دوروب 

سيزلري آپاررام


    ائولرينيزين يولو ن گورسه درم!


    اوشاق لار ياري قورخو ياري علاج سيزليق دان ائوه گيرديلر جيرتدان 

دئوين بوشقابيندا آدام


    سوموکلريني گوروب اوز حسابين گئتدي و باشا دوشدي کي بو دئو 

آدام يئين دئودي آمما اوشاقلارا


    هئچ بير سوز دئمدي .دوغروسو اونلاري بوندان آرتيق قورخودماق 


ايسته مه دي.دئو اوشاقلارا بير آز

    يئميش وئريب سونرا هاموسونو بير دولابچايا ساليب قاپولارين 

باغلادي.اوشاقلار يورقونلوقدان هر


    بيري بير بوجاقدا دوشوب ياتدي.آمما جيرتدان دولابچاني دولانيب بير آز 

گيردکان تاپدي باشلادي


    اونلاري سينديريب يئمه يه.دئو آز زمان دان سونرا اوشاقلارين بير ين 

آپاريب يئمک ايسته دي


    .گوردي دولابچادان تاپا-تاپ سسي گلير.اونا گوره دئدي: دئولرده قارا 

بوياق-کيم ياتيب کيم اوياق؟


    جيرتدان دئدي: گوللرده آلا بولاق –هامي ياتيب چيرتدان اوياق!


    دئو دئدي:جيرتدان نه يه اوياق؟


    جيرتدان دئدي: آخي جيرتدان آناسي هر گئجه اونا يومورتا پيشيريب 

وئره ر جيرتدان يئير سونرا

    ياتار!

    دئو بير يومورتا پيشيريب گئتيرر وئرير جيرتدانا جيرتداندا اوني يئييب گنه 

باشليرگيردکانسينديريب يئمه گه.


    دئو گئنه گلير اوشاقلارين دولابچاسيندان بيرين آپارسين يئسين گورور 

کي گئنه سس گلير ؛


    ياواشجا دئير: دئولرده قارا بوياق- کيم ياتيب کيمن اوياق؟


    جيرتدان دئير : گوللرده آلا بوياق – هامي ياتيب جيرتدان اوياق!


    دئو دئير: جيرتدان نه يه اوياق


    جيرتداندا دئير: آخي جيرتدانين آناسي هر گئجه اونا اله کده سو گتيره 

جيرتدان ايچيب سونرا ياتار!

    دئو آجيقلي گئديب بير اله ک تاپيب چاياساري يولادوشور.چايدان اله 

کي سويا باسي بئله فيکيرائلير کي دولوب و اله کي قالديرير آمما گورور 

کي سو يوخدور.گئنه باشدان دولدورور آمما گئنه سواله کدن سوزوب سويا 

توکولور.دئو بو ايشدن يورگون آرقين گليب دئير :آي جيرتدان من آنان کيمي 

اله کده سوگتيره بيلميرم اولار بارداق دا سنه سوگتيرم!


    جرتداندا دئير :داي نه ائليک گئت بارداقدا منه سو گتير!دئو گئديب 

بارداقدا سو گتيرير و جيرتدان ايچير.


    بير آز سونرا گئنه دئو کي بته ردن آجيخميشيدي دونور دولابا کي گورو 

گئنه سسس گلير؛

    دئير:دئولرده قارا بولاق-کيم ياتيب کيم اوياق؟


    جيرتدان گئنه دئير:گوللده آلا بوياق-هامي ياتيب جيرتدان اوياق!


    دئو دئير: گئنه ندن ياتماميسان!نه ايستيرسن؟


    جيرتدان دئير :منيم آنام منه ياتمادان مکه پيشيري بوئرردي !


    دئو دئير :مکه ندي؟

    جيرتدان گورور کي دئو بيلمير مکه ندي اونا گوره دئير:دئو سن گئت اود 

ياندير من سنه مکه وئرم!


    دئو گئديب اود يانديريب سونرا جيرتدان دئير کي سن پيشيرمک 

باشاريرسان ؟دئوده دئير :يوخ


    باشارميرام!

    جيرتدان دئير:بس اوندا قوي اوزوم گليم تئز پيشيريم تئزده ياتيم! دئو کي 

آجيندان لاپ اولوردو


    دئدي: هه!يازيق جيرتدان !سن مکه ني يئ سونرا منده سني يئيم!

دئو قاپيني آچيب جيرتداني دولابدان چيخاردير.


    جيرتدان چيخيب گورور کي اود يانان يئرده بير آغاج واردير کي مئيوه

لري يئتشيب سالانير.دئير:


    سنين ائوينده مکه اولا –اولا بيلميرسن مکه نه دي؟ ايندي کي مکه 

لري ديدين گل سنه اونلارين پيشيرمه گين ده اورگديم بيز گتديکدن سونرا 

سن اوزون اونلاري پيشيري بآجالاندا يئيرسن!


    دئو اورگينده دئدي: آي يازيق دئيرسن کي بيرينيزده بوراخاجاقام!


هاموزو يئيه جاقام! آدام اولان يئرده مگر مکه يئيرلر! شاقيلي بادام اولان 

يئرده مکه نه دي اود نه دي؟


    آمما جيرتداني ياهالتماق ايچين قبول ائله دي.دئو دئدي:مکه لري وئر

نه تهر دئيرسن پيشيريم !


    جيرتدان دئير :ايندي بو مئيوه لرين بيرين آل ديشيوين آراسينا سونرا 


اوني توت اودون اوستونه اوندادي کي مئيوه لر پيشر!


    دئوده آلدانيب بو ايشي گوره ر؛ مئيوه لرين سويو اودا دامجلاييب برک 


توستي دوشور و دئوين گوزلري آجيشيب داها هيچ بير يئري گئورمور.


    جيرتداندا تيز دونوب دولابداکي يولداشلارين اويالديب و دئير کي: نه 


ياتبسيز کي دورون قاچاق دئوبيزي يئمک ايستير!


    اوشاقلار دوروب تيز دولابدان چيخيب گوردولر کي دئوين اوز– گوزو اودا 


يانيب دير و چيغيرير کي


    : آي جيرتدان سني توتسام بيلم نه ائله يم سنين سوموکلرينده يئيجگه م!

    بوياندان اوشاقلارين آتا-آنالاري دا اوشاقلاردا ن نيگران اولوب مئشه يه 


ساري گليرلر و اوزاقدان

    دئوين يانديرديگي اودو گوروب اورايا ساري گليرلر.و اوشاقلارين تاپيلار و 

هامسي بيرآرادا ال- اله


    وئريب اوردان اوزاقلاشيرلار.دئوده گوزلري کور اولدوقوندان ائو –ائشيگين 

اودا توتوشوب يانير.


    بئله ليکله اوشاقلار ائولرينه دونوب آنا-آتالارني يانيندا عومور سورولر.

    آذربايجان اوشاق ناغيلاري

    ×××××××××××××××××××××


بازگشت به صفحه اصلي

+ نوشته شده در  جمعه چهاردهم مرداد 1390ساعت 13:32  توسط  جرتدان  | 

شنگولوم منگولوم

داسنان شنگول و منگول(شنگولوم منگولوم ناغیلی)

شنگولوم،شؤنگؤلوم،منگولوم قاپيني آچين من گلديم،آغيزيمدا سو ،بوينوزومدا اوت،ممه مده سود گتيرميشم.

شنگول،شؤنگؤل ،منگول سئوينه –سئوينه قاپيني آچارميشلار،کئچي ايچري گيريب اونلارا سويوني،سودوني،اوتوني وئريب يئديريب ايچيرديکدن سونرا ياتيرداردي.سونرا دئيردي کي :بالالاريم احتياتلي اولون،هر کيم قاپي دوووب منيم دئديگيم سوزلري دئمسه آچمايين.چپيشلرده دئيرديلر کي:

- سن آرخايين اول هيچ کيمه قاپي آچماروق.

بير گون بيرآج قورد اورالاردا تاپليب کئچنين بالالارين يئمک اوچون فرصت آختاريردي.بير گون قورد گليب کئچي ائوده اولمايان چاغ قاپيني دويدي .شنگول،شؤنگؤل ،منگول دينقيلديه-دينقيلديا قاپيا ساري گئديب دئديلر:

- قاپي دوين کيمدير؟

قورد کئچنين دئديکلرين بيلميردي و دئدي:- آچين بالالاريم منم آنانيز!

چپيشلر آنالاري اولماديگيني آنلاييب قاپيني آچماديلارو قاچيب گيزلنديلر.قورد گوردي کئچي گلير ،قاچيب بير بوجاقدا گيزلندي. کئچي قاپيني دويوب دئدي: بالالاريم آچين منم ،اغيزيمدا سو بوينوزومدا اوت ،ممه لريمده سود گتيرميشم.شنگول،شؤنگؤل ،منگول آتيلا-آتيلا گليب قاپيني آچديلار.کچئي ايچري گيريب هر زماني کيمي بالالارينا سو، سود،اوت وئريب سونرا بالالار قاپيني چالماسيني آنالاينا دئديلر.کئچي دئديگي سوزلري قورد ائشديب اوردان اوزاقلاشدي.

صاباحيسي گون کئچي گئتديکدن سونرا قورد گليب قاپيني دويدي:

- بالالاريم آچين منم آنانيز،آغيزيمدا سو،بوينوزومدا اوت،ممه لريمده سود گتيرميشم!

شنگول،شؤنگؤل ،منگول گليب قاپيني آچديلار ؛بيردن قورد آتيليب منگولي توتوب همان يئدي.شنگول،شؤنگؤل قاچيب گيزلنديلروآغلاماقا باشلاديلار.آخشام اولوب آنالاري گليب نه قدر قاپيني دويوب نه قدر اوخودي قاپيني آچان اولمادي.کئچي دال-دالي گئديب بوينوزلاريلا قاپيني آچديب ايچري گيردي.

شنگول ،شؤنگؤل آنالارين گوروب سئوينديلر و آنالاري سوروشدي :- بس منگول هاني؟ چپيشلر باشلاديلار آغلاماقا و اولان ايشي آنلارارينا دئديلر.آنا کئچي هيرسلنيب دئدي کي:

- ياخشي قوردونکي منده قالسين.سيز قاپيني باغلاييب هيچ کيمه قاپيني آچمايين.

کئچي يولا دوشوب آز گئتدي،اوز گئتدي ؛دره تپه دوز گئتدي ؛آخيربير دميرچي دوکانينا يئتيشيب دئدي:

- دميرچي قارداش منيم بوينوزلارمي قيليچ کيمي ، اوجلاريني سونگي(نيزه) کيمي ائله.

- دميرچي ده دئدي :آ کئچي سن منه نه وئرجکسن؟

- كئچي دئدي : بير قازان قايماق بير قازان سود!

دميرچي راضي اولوب کئچنين بوينوزلارين قيلج کيمي اوجلاريني سونگي کيمي ايتي ائلدي.کئچيده اونون قايماقين ،سودون وئريب دوز گلدي قوردون ائويني دامينا چخيب اياقلارين باشلادي داما وئرماقا .قورد بير قازان آش قويموشيدي.اوجاق اوسته پيشيريردي.اوندا کي کئچي آياقلارين دامنما يئره ووروردي قوردون آشينا توپراق توکولوب قورد حيرسلنيب دئدي:

- ائويمي ييخان کيمدير؟آشيما توپراق توکن کيمدير؟

کئچي جواب وئريب دئدي :

- هم سولطان ام هم پاشا ، بونوزوم قوشا قوشا ، بالالاريمي سن يئميسن ايندي بويور ساواشا کئچي دالي گئديب،ائله بوينوزيله ووردي قوردون قارنينا کي ايكي قاريج قوردون قارنينا ايشلدي.قورد برکدن اولاييب ،يئره دوشوب ،کئچي همان يئرده قوردون قارنين دئشيب منگولوني ائشيگه چيخارتدي. قورد اولويا اولويا دئدي: - واي قارنيم!واي قارنيم! کئچيده دئدي :- بالالاريمي يئينده واي قارنيم دئميردين! کئچي بالاسين گوتوروب سئوينه سئوين ائوينه گئتدي؛


بازگشت به صفحه اصلي

- سيزلره ده تانري سئونج پايي وئرسين. ناغيلي ائشيدن ساغ ناغيلي دئيين سالامات

+ نوشته شده در  جمعه چهاردهم مرداد 1390ساعت 13:29  توسط  جرتدان  | 

اوزگه سینه قویوقازان اوزو دوشر

اؤزگه سینه قویو قازان اوزو دوشر
بئله روايت ائديرلر كي قديم اوزاق بير كندده بير آنا ايله اوغول بيرليكده ياشاييرميشلار. اونلارين دونيا ماليندان هئچ زادلاري يوخ ايميش. اري اؤلن گوندن بري آرواد، اوغلونون لازم اولان احتياجلاريني تامين ائتمك اوچون آغير زحمتلره دؤزوب، اليندن گلني اسيرگه ميردي. مثلا قونشولارين، قويونلاريني ساغيب، پالتارلارين يوماقلا باشلاريني دولانديريردي.
گونلر كئچير، آي دولانير. كيچيك احمد عمللي- باشلي بؤيويوب، جوان بير اوغلان اولوب. آرواد دئيير: اي اوغول ايندي منيم قوجاليق و سنين ده ايشله مه لي وقتين دير. اولماسا بير ايش فكرينده اول، بلكه ياشاييشيميزي دولانديرا بيلك. اوغلان آناسي نين سؤزونه راضيليق وئريرب سحر ايش دالينجا شهره گئده جگم- دئيير.
اوزوزه خيرلي سحرلر آچيلسين. سحر آچيلير،اوغلان گئدير شهره. بير چوخلاري كيمي اودا شهرين ميدانچاسيندا دايانير و گؤزله ييركي، بير نفر گليب اونو ايشه آپاراجاق. احمد نه قدر گؤزه‌له يير، گؤرور يوخ اونو هئچ دينديره‌ن اولمادي، اؤزوده ناهارا آز قالير. احمد گؤرور يوخ اگر اون گون ده دايانسا ايش بئله قاباغا گئتمه يه جك. اونا گؤره شهري دولانماغا باشلاييرتي، بلكه الينه بير شئي دولاشسين. اوغلان خيابانلاري، كوچه‌لري گزديكجه اميد سيزلشير. آخيردا گليب، آيري ائولردن گؤزه‌ل و جلاللي اولان بير ائوين قاباغيندا دايانير. بير نئچه دفعه ايسته‌ييركي قاپيني دؤيسون، آنجاق جرات ائله‌ مير. نهايت اوره‌يي چيرپينا- چيرپينا آهسته‌جه قاپيني دؤيور.
هاچاندان- هاچانا ائوين اربابي گليب قاپيني آچاندا احمدي گؤروب تعجبله سوروشور: هه اوغلوم كيمي ايسته ييرسن؟ سؤزون نه دير؟ احمد اوتانا- اوتانا باشيني آشاغي سالاراق. ((ايش دالينجا گزيرم- دئيير)).
ارباب دئيير: لاپ عجب ائله ييرسن، ائله من ده سنين كيمي بير ايشچي آختاتاريرديم. همين گونده احمد، اربابين ايشچيسي اولاراق گؤزله يير كي، فلان شئيي گتير. گؤرور يوخ، بير گون كئچير اما اربابدان خبر اولموركي، اونا ايش گؤردورسون. سحريسي ده بئله اولور. اوچونجو گون، دؤردونجو گونه كئچنده احمد اربابين يانينا گئديب، بو باره‌ده نگران اولدوغونو سؤله يير. ارباب دئيير: اوغول گئت ايش وقتي اؤزوم دئيه‌رم.
بونون اوستوندن بير نئچه گون كئچيب، كئچمه ميش ارباب احمدي چاغيريب، امر وئرير كي، بير اينك كسيب، دريسيني دقتله سويسون. احمد اربابي نين امرينه باش اييب، تئز بير اينك تاپيب، دريسيني سوياندان سونرا، دوه‌لري طويله‌دن چيخاريب، بوش چواللاري اونلارين اوستونه آتيب، اينك دريسيني ده گؤتوروب، اربابلا بيرليكده يولا دوشور. آز گئدير، چوخ گئديرلر، آخيردا اوجا بير داغين اته گينده دوه‌لري دايانديريرلار. ارباب احمده دئيير: تئز اول بو دري ييه بورون گؤروم، نه اولور. احمد خبردن خبري يوخ، ائله دري‌نين ايچينه گيرمه‌سي ايله، سريتلنمه سي بير اولور. ارباب اينك دريسيني احمده بورويندن سونرا، دوه‌لري كنارا چكيب، اؤزوده قاچير، ايري بير داشين داليندا گيرلنير. آز كئچمه‌دن بير نئچه قيرغي گليب، دريني قانادلاري آلتيندا داغين قله‌ زيروسينه آپاريب، يئره قوياندان سورا ديمديكله مه يه باشلاييرلار.
او قدر ديمديك له يير لر كي، دري بير نئچه يئردن دليك- دليك اولور. احمد قورخوسوندان دئشيك لري ييرتيب، اؤزونو بير تهر ائشيگه چيخارير. قيرغي لار اوندان قورخوب، اوچوب گئديرلر.
احمد باخيب گؤرور داغين، اوستو جواهرلرله دولودور. اؤزوده مين ايل قالسا بوردان آشاغي ائنمك ممكن اولماياجاق. احمد يان- يؤرويه گؤز گزديرنده گؤرور داغدا جواهر قدر آدام سومويوده، وار. اونلاري گؤروب آرتيق قورخويا دوشن احمد بيرده آشاغي باخاندا گؤرور اؤز اربابي داغين اتگينده دايانيب. احمد باغيريب، دئيير: ارباب من بوردان نئجه قورتارا بيلرم؟
ارباب دئيير: اوردا كي جواهرلرين هاميسيني آشاغي تؤكندن سونرا دئيه‌رم نئجه گلرسن.
يازيق احمد داغين كله‌سينده هر نه قدر جواهر وارايدي هاميسيني آشاغي تؤكندن سونرا داياندي گؤرسون اربابي اونون آشاغي ائنمه سينه نئجه يول گؤستره‌جك. اما گؤزونه دؤندويوم ارباب دوه‌لريني يؤكله يندن سونرا آرخايين- آرخايين شهره يوللانيب، گئتدي. احمد كور پشيمان دايانيب ايشين آخريني گؤزله‌ييردي كي، بيردن- بيره جثه‌لي بير قيرغي اونون باشي اوستونده دايانير، اونا بير خطر يئتيرمك ايسته ديكده احمد اؤزونو كنترل ائديب، قيرغي‌نين آياقلاريندان برك- برك ياپيشيب، آغيرليغيني داغين آشاغي طرفينه سالير. قيرغي يوخارييا ساري قانادلانير، احمد ده آغيرليغيني آشاغييا سالير. آخيردا احمدين آياغي داغين اته گينده يئره ده‌يندن سونرا قيرغي نين آياقلاريني بوشلايير. قيرغي اوچوب گئدير، احمد شهره قاييدير.
احمد توودابانا دئييب بير باشا اربابين قاپيسينا گلير گؤرور كي ارباب اونو تانيمير، تانيسايدي دا احمدين اورادان سالم قاييتماسينا اينانمازدي. چونكي چوخ ايللردن بري بو حيله‌ايله داغين باشينا گؤنده رديگي يوزلرجه جواندان بيري ايندييه كيمي ساغ قاييدا بيلمه ميشدي. اربابين طرفيندن آرخايين اولان احمد قاباقكي كيمي ايش دالينجا گزديگيني، بيلديره‌ندن سونرا ارباب اونو ايشلتمه يي قبول ائله‌يير. ارباب قاباقكي كيمي بير گون بئله ايكي گون بئله احمده هئچ ايش بويورمور. احمديئنه ده اونون علتيني سورشاندا، لازم اولان گون اؤزوم دئيه‌رم، سؤيله‌يه‌رك اونوآرخايين ائله ييب، دئييركي، گئت قيچلاريني بير- بيرينين اوستونه آشيريب، راحت اوتور، هئچ نه‌يين ده فكريني ائله‌مه.
وقت تماما يئتندن سونرا ارباب احمدي چاغريب دئيير كي، تئز اول بير اينك دريسي، بير نئچه بوش چووال حاضرلا، بئش آلتي دوه‌ايله چؤله چيخاجاييق. احمد تئز اربابي نين امريني يئرينه يئتيريب. بير اينك كسيب دريسيني سوياندان سونرا، بوش چواللاري گؤتوروب دوه‌لرين اوستونه ساليب يولا چيخيرلار.
آز گئديرلر، چوخ گئديرلر آخردا اوجا بير داغين اته‌گينه چاتيرلار. اربابين امري ايله احمد اينك دريسيني يئره سريب، نه ايش گؤرجه ييني اربابدان سوروشاندا، ارباب دئيير، يات بو درينين ايچينده اونو اؤزونه بورو، دئيير: باشارميرام. سيز اول منه اؤيره‌دين، سونرا نه دئسه‌ز اونو ائله‌رم. ارباب دري نين ايچينده اوزانيب، اونو عمللي- باشلي اؤزونه بورويندن سونرا احمد وقتي تلف ائله‌مه‌ييب، دريني ايپ ايله برك- برك سارييير.
سونرا دوه‌لري قيراغا چكيب، ايري بير داشين داليندا گيزلنير. بير آز كئچيب، كئچمه ميش بير نئچه قيرغي گليب، دريني چكيب داغين كله سينه آپاريير سونرا دريني ديمديكله‌مه‌يه باشلاييرلار. قيرغي لار دريني ييرتاندان سونرا، اربابا قورخوال وئرير. اؤزونه قوت وئريب دريني بير تهر رد ائدير. قيرغي لار اونو گؤره‌ن كيمي قورخودان اوچوب گئديرلر. ارباب حيله‌نين نئجه اولدوغونو بيلندن سونرا چيغيريب احمده دئيير: دي گؤروم سن او وقت بو داغدان نئجه دوشدون. اگر منه ده اؤيره‌تسن بوتون وار- دولتيمي سنه تاپشيراجاغام. احمد گؤزونه دؤندويوم ده او احمدلردن دئييلدي كي بيرده بو كيمي بوش سؤزلره آللانسين. قاييديب اربابا دئيير: سن اوردا كي جواهرلري بير- بير تؤك يئره سونرا دئيه‌رم نئجه گل.
ارباب جواهرلري بير- بير تؤكندن سونرا، گؤزله ييركي، احمد اونون آشاغي ائنمه سينه كمك ائده‌جك. احمدده دوه‌لري جواهرله يوكله‌يندن سونرا، ايسته‌يير يولونو توتوب گئتسين، داغين باشيندان اربابين سسي گلير. احمد بس مني قويوب هارا گئديرسن سني الله منه ده اؤيره‌ت، گليم آشاغي.
احمد يولونو گئده- گئده چيغيريب دئيير:
من گئتديم، سن ده اورداكي، سوموكلردن اؤيرنيب، گلرسن. بئله ليكله ارباب اؤز عملينه راست لاشير. احمدده اؤز زحمتي نين نتيجه سيندن هميشه ليك اولاراق يوخسوللوقدان قورتاريير.
یازان:  بهروز ايماني


بازگشت به صفحه اصلي

+ نوشته شده در  جمعه چهاردهم مرداد 1390ساعت 13:25  توسط  جرتدان  | 

ایلیاسین ناغیلی


  ایلیاسین ناغیلی حامام-حامام ایچینده, خلبیر سامان ایچینده,دوه دللکلیک ائدر, کؤهنه حامام ایچینده. قارێشقا شێللاق آتدێ, دوه‌نینقێچێ سێندێ. حامامچێ‌نێن تاسێ یوْخ, بالتاچێ‌نێن بالتاسێ یوْخ, اوْردا بیر تازێگؤردۆم, اوْنۇن دا خالتاسێ یوْخ. گۆنلرین بیر گۆنۆنده, مممد نسیرتینینده. چوْخلۇ شیلاشێ یئمیشم, بئله یالان دئممیشم. بیری وار ایدی, بیرییوْخ ایدی, اللهدان باشقا هئچ کیم یوْخ ایدی. بیر تاجیر وار ایدی. بۇ تاجیرینایلیاس آدلێ بیر قۇلۇ وار ایدی. تاجیر ایلیاسێ اؤز اوْغلۇ کیمی ایستییردی. ایلیاس داتاجیری اؤز دده‌سی کیمی.بیر گۆن تاجیر الینده اوْلان وار-یوْخ مایاسێنێ باتێردێ. تاجیر چوْخفیکیرلی-فیکیرلی اوْتۇرمۇشدۇ. ایلیاس بۇنۇ قۆسسه‌لی گؤرۆب یانێنا گلدی, دئدی:- آغا, نه فیکیر ائلییرسن? دردینی دئ, بلکه چاره ائلدیم.تاجیر گۆلۆب دئدی:-آی ایلیاس, سن بیر قۇل آدامسان, منیم دردیمه نه چاره ائلیهبیلرسن?ایلیاس دئدی:- آی آغا, سن اؤزۆن بیلیرسن کی, من سنی نه قدر ایستییرم. بلکهایکیمیز بیر یئرده دردۆوه درمان ائلدیک.تاجیرین چاره‌سی کسیلدی, دئدی:- ایلیاس, من وار-یوْخ مایامێ باتێرمێشام. ایندی الیمده بیر قپیکمایام یوْخدۇ. اوْنۇن فیکرینی ائلییرم کی, ایندی من نه ائلیه‌جه‌یم.ایلیاس دئدی:- آغا, بۇننان هاسان شئی یوْخدۇ, آپار منی سات, همین پۇلۇ الیندهمایا ائله!تاجیر گۆلۆب دئدی:- ایلیاس اول, من سنی چوْخ ایستییرم. نئجه سنی آپارێم ساتێم? بیرده کی, سنه نه پۇل وئره‌جکلر کی, من اوْنۇ الیمده مایا ائلییم?ایلیاس دئدی:- آغا, من قییمتلی قۇلام. من دۆنیادا اۆچ شئیی یاخشێ تانێیێرام.آتێ, داش-قاشێ, آدامێ. اوْدۇ کی, آپار منی بازارا, بئش یۆز تۆمن‌دنآشاغێ ساتما. همین پۇلۇ گتیر, الینده مایا ائله!تاجیر بیر آز فیکیر ائلدی, گؤردۆ باشقا چاره یوْخدۇ. ایلیاسێ قۇل میدانێناآپاردێ. کیم گلیب قییمت سوْرۇشۇردۇ, تاجیر بئش یۆز تۆمن دئییب,اؤزۆ ده اۆچ شئی بیلدییینی خبر وئریردی.بۇ واخت پادشاهێن وزیری بۇرادان کئچیردی. بۇ سسی ائشیدیب تاجیرینیانێنا گلدی, دئدی:- قۇلۇ نئچه دئییرسن?- بئش یۆز تۆمنه دئییرم. اؤزۆ ده اۆچ شئیی یاخشێ تانێیێر: آدامێ, آتێ,داش-قاشێ.وزیر دئدی:- سن دلی اوْلمۇسان ندی? هئچ پادشاهێن بۆتۆن قۇللارێ بئش یۆزتۆمنه دیمز. سن بۇ قۇلۇ بئش یۆز تۆمنه دئییرسن?تاجیر دئدی:- بۇ قۇلۇن قییمتی هله بئش یۆز‌دن ده یۇخارێدێ. کئفین چکیر آل,کئفین چکمیر آلما.وزیر گئدیب پادشاها اهوالاتێ دانێشدێ. پادشاه دئدی:- گئت, همین قۇلۇ آل!وزیر بئش یۆز تۆمن گتیریب تاجیره وئردی, ایلیاسێ آلدێ, گتیریب پادشاهێنقۇللارێ‌نێن ایچینه اؤتۆردۆ.تاجیر ده همین پۇلۇ الینده مایا ائلییب آلێش-وئریشینه باشلادێ.تاجیر آلێش-وئریشینده اوْلسۇن, ایلیاس دا قۇللارێن ایچینده اوْلسۇن, سنهکیم‌دن دئییم, بیزیم بۇ شهرین جاوان پادشاهێندان. بیر گۆن پادشاهابیر گؤزل آت گتیردیلر. هامێ آتا باخێب به-به دئدی, هئچ کیم بیر ائییبتاپمادێ. بیر‌دن پادشاهێن یادێنا دۆشدۆ کی. آخێ منیم بیر قۇلۇم وار,آتێ چوْخ یاخشێ تانێیێر. تئز امر ائلدی ایلیاسێ گتیردیلر. پادشاه دئدی:- ایلیاس, بۇ آت نئجه آتدێ?ایلیاس باش اییب دئدی:- قیبلئیی-عالم ساغ اوْلسۇن, بۇ آتا هئچ بیر سؤز یوْخدۇ. آت بیرینجی آتدێ.اما بۇنۇن بیر ائیبی وار کی, سۇیا گیرسه یاتار.هامێ دئدی:- هئچ ائله شئی اوْلماز.ایلیاس دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, منیم دؤولتیم یوْخدۇ, آنجاق باشێمێ گیروْوقوْیارام. آتێ سالاق سۇیا, اگر یاتماسا منیم بوْینۇمۇ وۇرۇن!بلی, آتێ میندیلر, سۇیا وۇردۇلار. آت سۇیا گیرن کیمی یاتدێ. هامێمتتل قالدێ.پادشاه ایلیاسدان سوْرۇشدۇ:- ایلیاس, بۇ آت نییه سۇیا گیرن کیمی یاتدێ?ایلیاس دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, بۇ آتا جامێش سۆدۆ وئریبلر, اوْدۇ کی, جامێش کیمیسۇیا گیرن کیمی یاتدێ.پادشاه ایلیاسێن بۇ سؤزۆنۆ یوْخلاماق اۆچۆن آتێ ساتاندان سوْرۇشدۇ:- سن بۇ آتا جامێش سۆدۆ وئرمیسن?آت ساتان باش اییب دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, بۇ آت آنادان اوْلاندان سوْنرا آناسێ اؤلدۆ, من دهاوْنۇ جامێشێمێزا عمیزدیردیم.پادشاهێن ایلیاسدان چوْخ-چوْخ خوْشۇ گلدی, دئدی:- بۇ آتێ آلێن, ایلخێیا قاتێن! چاپێشمادا لازێم اوْلار.اؤزۆ ده امر ائلدی کی, بۇندان سوْنرا من یئین خؤرک‌دن ایلیاسا داوئرین!بلی, ایلیاس هر گۆن پادشاه یئین خؤرک‌دن یئییردی. بۇنلار بۇرادایئمکده اوْلسۇنلار, سنه کیم‌دن دئییم بیزیم پادشاهێن قوْناقلارێندان.بیر نئچه شهرلرین پادشاهلارێ بیزیم پادشاها قوْناق گلمیشدیلر.بیر نفر ده پادشاها یۇمۇرتا بوْیدا آلماز گتیرمیشدی. هامێ آلمازاباخێب به-به ائلییب دئییردی: بۇ آلمازێن هئچ قییمتی یوْخدۇ. بۇقییمتده شئی اوْلا بیلمز.بیر‌دن پادشاهێن یادێنا دۆشدۆ کی, آخێ منیم ایلیاس آدێندا قۇلۇموار, داش-قاشێ یاخشێ تانێیێر. تئز امر ائیله‌دی ایلیاسێ چاغێرتدێردێ. ایلیاس گلدیباش ایدی, دایاندێ.پادشاه دئدی:- ایلیاس, اوْغۇل, بۇ آلمازا قییمت قوْی!ایلیاس آلمازێ آلدێ الینه, بیر اوْ طرفینه باخدێ, بیر بۇ طرفینه باخدێ, دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, بۇ آلماز اوْتۇز تۆمن‌دن یۇخارێ دیمز, چۆنکیبۇنۇن اۆزۆ آلمازدێ, ایچی توْرپاقدێ.هامێ دئدی:- هئچ ائله شئی اوْلا بیلمز.ایلیاس دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, امر ائلیین آلمازێ سێندێرسێنلار, ایچین‌دن توْرپاقچێخماسا بوْینۇمۇ وۇردۇرۇن.بلی, پادشاه امر ائلدی, آلمازێ سێندێردێلار. آلماز سێنان کیمی ایچین‌دنتوْرپاق تؤکۆلدۆ. همین آلمازا قییمت قوْیانلار کی, دئییردیلر بۇآلمازێن قییمتی یوْخدۇ, هامێ اۇتاندێ, باشێنێ آشاغێ سالدێ. پادشاه فرحلندیکی, بئله بیر قۇلۇ وار. قوْناقلارێن یانێندا قوْلتۇغۇ شیشدی. بلی, پادشاهامر ائلدی کی, بۇندان سوْنرا ایلیاس منیم اؤزۆمله چؤرک یئیه‌جک.بلی, بۇ گۆن‌دن ایلیاسنان پادشاه همیشه بیر یئرده چؤرک یئییردیلر.بۇنلار بۇردا یئمکده اوْلسۇن, ایچمکده اوْلسۇن, سنه کیم‌دن دئییم,بۇ شهرده گؤزللیکده میثلی-برابری اوْلمایان بیر قێز واردێ. بۇ قێزێنگؤزللییی بۆتۆن شهرده مشهۇردۇ. اما بۇ قێزێ هئچ کیم گؤرممیشدی,آنجاق آدێنێ ائشیتمیشدی. بیر گۆن پادشاه فیکیرلشدی کی, بیر اؤزۆنۆ بۇقێزێن یانێنا وئرسین. چوْخ فیکیرلشدی, آخێردا بئله تاپدێ کی, امر ائلسین هئچکیم شهره چێخماسێن, اؤزۆ خلوتجه قێزێن یانێنا گئتسین. بلی, بیر گۆنپادشاه امر ائلدی کی, آخشام ساعت سککیز‌دن سوْنرا بیر آدام ائشیکده قالماسێن,بیر آدامێن حاقۇشقالارێ آچێق اوْلماسێن. امرینه تابع اوْلمایانلارێنباشێنێ ب‌دنین‌دن آیێراجام.بلی, ائله کی, آخشام سککیز اوْلدۇ, ممه یئین‌دن پپه یئینه کیمیهامێ قوْرخۇدان گیزلندی. ائله کی, بیر آز دا کئچدی, پادشاه یاواش-یاواشائودن چێخێب همین گؤزلگیله طرف گئتمه‌یه باشلادێ. بلی, پادشاه گلیبقێزێن قاپێسێنێ دؤیدۆ, قۇللۇقچۇ گلدی.پادشاه دئدی:- گئت, خانێما دئ کی, پادشاه گلیب.قۇللۇقچۇ گلیب خانێما دئدی.خانێم دئدی:- گئت, پادشاها دئ کی, بیر اینییم وار, نه آرێقدێ, نه کؤک, اؤلدۆرسن نهقدر پییی چێخار?قۇللۇقچۇ گلیب خانێمێن دئدییینی پادشاها دئدی.پادشاه بیر آز فیکیرلشدی, آخێردا دئدی:- گئت, خانێما دئ کی, دؤرد پۇد.قۇللۇقچۇ گئدیب خانێما دئدی.خانێم دئدی:- گئت, دئنن خوْش گلدی, گئده بیلر.ائله پادشاه ایستییردی قایێتسێن, گؤردۆ کی, بیر قارالتێ گلیر. اؤز-اؤزۆنهدئدی: بۇ کیمدی منیم امریم‌دن چێخێب شهرده گزیر. یاخشێ, من صاباحآتاسێنێ یاندێرارام, قوْی یاخێنلاشسێن گؤرۆم کیمدی.قارالتێ یاخێنلاشدێ. پادشاه گؤردۆ کی, اؤز وزیریدیر. تئز گیزلندیاوْرادا اوْلان آغاجلارێن دالێندا. دئدی, قوْی گؤرۆم وزیر نه قایێراجاق.وزیر پادشاهێ گؤرمۆردۆ, اما پادشاه اوْنۇ گؤرۆردۆ. وزیر قێزێن قاپێسێنایئتیشدی, قاپێنێ دؤیدۆ, قۇللۇقچۇ گلدی, وزیر دئدی:- گئت, خانێما دئ کی, وزیر گلیب.قۇللۇقچۇ گئتدی خانێما دئدی... قایێدێب گلدی کی:- خانێم دئییر کی, بیر اینییم وار, نه آرێقدێ, نه کؤک, اؤلدۆرسم نهقدر پییی چێخار?وزیر فیکیرلشدی نه دئسین. نئچه پۇد دئسین. آخێردا دئدی:- یئددی پۇد.قۇللۇقچۇ گئدیب خانێما خبر وئردی, گلیب دئدی:- خانێم دئییر کی, گئده بیلر, خوْش گلدی.وزیر ایستییردی قایێتسێن, بیر ده گؤردۆ کی, آها بۇدۇ, بیر قارالتێ گلیر.اؤز-اؤزۆنه دئدی: اده, بۇ کیمدی ائشییه چێخێب. سحر پادشاها دئیه‌جه‌یمبۇنۇن باشێنێ ب‌دنین‌دن آیێرسێن. تئز آغاجلارێن دالێنا گیردی کی, گیزلنسین,گؤردۆ پادشاه دا بۇرادادێر. وزیر ایسته‌دی سس ائلسین, پادشاه دئدی:- دینمه, گؤرک بۇ گلن کیمدی. گؤرک بۇ نه دئیه‌جک.بۇنلار بۇرادا مێسدێلار. قارالتێ یاخێنلاشدێ, گؤردۆلر کی, بۇ گلنایلیاسدێ. ایلیاس قێزێن قاپێسێنێ دؤیدۆ, قۇللۇقچۇ گلدی, ایلیاس دئدی:- گئت, خانێما دئ کی, پادشاهێن قۇلۇ ایلیاس گلیب.قۇللۇقچۇ گئدیب خانێما خبر وئردی, گلیب ایلیاسا دئدی:- خانێم دئییر کی, بیر اینییم وار, نه آرێقدێ, نه کؤک; اؤلدۆرسم نهقدر پییی چێخار?پادشاهنان وزیر دئدیلر, دایان گؤرک ایندی بۇ نه دئیه‌جک.ایلیاس دئدی:- گئت, خانێما دئ کی, قبۇلدۇ.پادشاهنان وزیر لاپ متتل قالدێلار, دئدیلر نه اوْلسۇن کی, بۇنۇ بیزده دئیردیک ده.بلی, قۇللۇقچۇ گلیب قاپێنێ آچدێ. ایلیاس ایچری گیردی. پادشاهنان وزیرایشی بئله گؤرۆب تئز بیر تهر اؤزلرینی قێزێن باغچاسێنا سالدێلار, آغاجلارێنآلتێندا گیزلندیلر. گؤردۆلر کی, ایلیاس گلیب ائیواندا ایلشیب.بلی, قۇللۇقچۇ الینده بیر پوْدنوْس, اۆستۆنده آغ اؤرتۆک, گتیریب ایلیاسێنقاباغێنا قوْیدۇ. ایلیاس پوْدنوْسدان اؤرتۆیۆ گؤتۆردۆ, گؤردۆ کی, پوْدنوْسدابیر قایچێ, بیر واراق کاغێذ, بیر قۇران, بیر توْپ ایینه, بیر ده بیر نار وار.پادشاهنان وزیر دئدیلر, هله قوْیاق کی بیز ده دئمیشیک “قبۇلدۇ”,یاخشێ, بس بۇ نه اوْلسۇن. نار, قۇران, ایینه, قایچێ, ایندی کی, بۇ سیرری بیلمه‌یه‌جکدیک.قوْی گؤرک ایلیاس نئیله‌یه‌جک.ایلیاس ایینه‌لری گؤتۆرۆب هامێسێنێ بیر-بیر نارێن اۆستۆنه تاخدێ. سوْنراکاغێذێ گؤتۆرۆب قایچێ ایله جێققێلێ-جێققێلێ دوْغرادێ. سوْنرا قۇرانێ اؤپۆبیئره قوْیدۇ. پادشاهلا وزیر بیر-بیرینه دئدیلر:- یاخشێ, بۇ نه اوْلسۇن?بۇ حالدا قۇللۇقچۇ گلدی, پوْدنوْسۇ آپاردێ. بلی, ائله کی, قۇللۇقچۇپوْدنوْسۇ آپاردێ, خانێم ائیوانا گلدی. قوْلۇنۇ ایلیاسێن قوْلۇنا سالدێ.خانێم نه خانێم... آیا, گۆنه دئییر سن چێخما, من چێخاجاغام. آدامدئییر یئمه‌ییم, ایچمه‌ییم, بۇ خانێمێن خطتی-خالێنا, گۆل جامالێنا تاماشاائلییم. پادشاهلا وزیرین آغزێ‌نێن سۇیۇ آخێردێ. خانێملا ایلیاس اؤپۆشدۆلر,گؤرۆشدۆلر, سوْنرا گیردیلر ائوه. وزیرله پادشاهێن آز قالێردێ پاخێللێقدانباغێرلارێ چاتلاسێن.بلی, پادشاهگیل گؤردۆلر کی, آز قالێب صۆبح آچێلسێن, تئز دۇرۇب ائولرینهگئتدیلر.ایلیاس سحر چوْخ بیواخت ائوه گلدی. پادشاه دئدی:- ایلیاس, گئجه هارادایدێن?ایلیاس دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, منی سنه ساتان تاجیرین آناسێنێ من اؤزۆمه آناکیمی بیلردیم. اوْ دا منی چوْخ ایستییردی. اوْ اؤلۆبدۆ, گئتمیشدیم اوْنۇنقبری‌نین اۆستۆنه. قبرین اۆستۆنده آغلادێم, آغلادێم, یۇخۇ تۇتدۇ, قالدێمقبرین اۆستۆنده. بیر ده گؤردۆم کی, سحردی.پادشاه بیلیردی کی, گئجه ایلیاس هارادایدێ, چۆنکی اؤزۆ اؤز گؤزۆ ایلهگؤرمۆشدۆر. اوْدۇ کی, بیلدی کی, ایلیاس یالان دئییر, یئنه دئدی:- ایلیاس, دۆزۆن دئ, گئجه هارادایدێن?ایلیاس دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, یۇخۇ تۇتمۇشدۇ, قالمێشدێم قبرین اۆستۆنده.پادشاه حیرصلندی, دئدی:- ایلیاس, دۆزۆنۆ دئ, گئجه هارادایدێن? یوْخسا باشۇوۇ ب‌دنین‌دنآیێرارام.ایلیاس یئنه دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, یۇخۇ تۇتمۇشدۇ, قالمێشدێم قبرین اۆستۆنده.القرز, پادشاه نه قدر دئدیسه ائله ایلیاس دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, یۇخۇ تۇتمۇشدۇ, قالمێشدێم قبرین اۆستۆنده.پادشاه امر ائلدی کی:- آپارێن, بۇ ملۇنۇ اوْخلایێن.اما اوْخ آتانلارێ اؤیرتدی کی, اوْخۇ ائله آتسێنلار ایلیاسا دیمه‌سین.چۆنکی بۇ سیرلری اؤیرنمک ایستییردی.بلی, ایلیاسێ اوْخا باسدێلار. اما اوْخ ایلیاسا دیمیردی, بوْینۇنۇن,قوْلتۇغۇنۇن آلتێندان کئچیردی. پادشاه گلدی, دئدی:- ایلیاس, دۆزۆن دئ گؤرۆم, گئجه هارادایدێن? یوْخسا بۇ ساعت سنیآسدێرارام.ایلیاس یئنه دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, یۇخۇ تۇتمۇشدۇ, قالمێشدێم قبرین اۆستۆنده.پادشاهێن غضبی آرتدێ. حیرص بئینینه وۇردۇ, گؤردۆ کی, بۇ دئدیییندئییر, امر ائلدی:- بۇ ساعت بۇنۇ آسێن!بلی, ایلیاسێ دار آغاجێ‌نێن آلتێنا گتیردیلر. کندیری بوْغازێنا سالدێلار.ائله کی, ایسته‌دیلر کندیری چکسینلر, بیر ده گؤردۆلر کی, بیر آتلێ چاپا-چاپاگلیر. آتلێ ائله یئیین گلیردی کی, آتێن اۆستۆنده‌کینی گؤرمک مۆمکۆن دئییلدی.ائله کی, دار آغاجێ‌نێن آلتێنا یئتیشدی, چاپا-چاپا یئره بیر نار وۇرۇبگئتدی. نار داغێلدێ.ایلیاس دئدی:- دایانێن دئییم.بلی, ایلیاسێن بوْینۇندان کندیری آچدێلار.ایلیاس دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, گئدک اوْتاغا, بۇ سیرری تک سنه دئیه‌جه‌یم.پادشاهلا ایلیاس گئتدیلر اوْتاغا. ایلیاس دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, گئجه من فیلان گؤزل قێزێن یانێندا ایدیم.پادشاه دئدی:- یاخشێ, اوْ پیی مسئله‌سی نه ایدی کی, سن دئدین قبۇلدۇ.ایلیاس دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, خانێم اوْ سۇالنان دئمک ایستییردی کی, سن منیگؤرممیسن, بیلمیرسن آرێغام, کؤکم, گؤزلم, چیرکینم. اوْندا مندئدیم کی, قبۇلدۇ. یعنی هر نئجه اوْلسان, گؤزل ده, چیرکین ده, کؤک دهمنه قبۇلسان. اوْندا قاپێنێ آچدێلار, منی ایچری بۇراخدێلار.پادشاه دئدی:- یاخشێ, اوْ پوْدنوْس مسئله‌سی نه ایدی?ایلیاس دئدی:- پوْدنوْسداکێ ایینه‌لری نارێن اۆستۆنه وۇردۇم کی, یعنی بدنیمی بئلهاوْخلاسالار, یئنه بۇ سیرری هئچ کیمه دئمه‌یه‌جه‌یم. سوْنرا کاغێذێ قایچێیناندوْغرادێم کی, بدنیمی بۇ کاغێذ کیمی دوْغراسالار دا, هئچ کیمهبۇ سیرری آچمارام. سوْنرا قۇرانێ اؤپدۆم, یئره قوْیدۇم کی, آند اوْلسۇن بۇقۇرانا, هئچ کیمه هئچ نه دئمه‌رم. اوْدۇ کی, دئمیرم ده.پادشاه دئدی:- یاخشێ, بس نییه سیرری آچێب ایندی دئییرسن?ایلیاس دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, اوْ آتلێ کی, کئچدی, نارێ وۇردۇ یئره, نار داغێلدێ,همین قێزدێ. نارێ یئره وۇردۇ, دئدی کی, بۇ سیرر منیم دئییل قوْی داغێلسێن,سن اؤلمه. اوْدۇ کی, من ده دئدیم.پادشاه ایلیاسا په-په دئییب اؤز یانێندا اوْتۇرتدۇ, دئدی:- ایلیاس, آخێ سن آدامێ دا تانێیێرسان. ایندی دئ, گؤرۆم من نئجهآدامام?ایلیاس دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, سن چؤرکچی اوْغلۇسان.پادشاه دئدی:- سن نه دانێشێرسان, من پادشاه اوْغلۇیام. منیم آتام دا بۇشهرین پادشاهێ اوْلۇب, بابام دا.ایلیاس دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, امر ائله آنان گلسین, سوْرۇش, ائله اوْلماسا بوْینۇمۇوۇردۇر!پادشاه آناسێنێ چاغێردێ, دئدی:- آنا, دۆزۆنۆ دئ, من کیمین اوْغلۇیام? منیم آتام کیم اوْلۇب?آناسێ دئدی:- بالا, من سنه همله اوْلاندا آتان دئدی کی, اگر قێز دوْغسان, سنیاؤلدۆره‌جه‌یم, اوْغلان دوْغسان, نه دئسن گؤزۆم اۆسته. من دوْغان گئجه‌سیقوْنشۇدا چؤرکچی‌نین آروادێ دا دوْغدۇ. منیم قێزێم, اوْنۇن اوْغلۇ اوْلدۇ. ایشیبئله گؤرنده مامایا پۇل وئردیک, چؤرکچییه ده پۇل وئردیک, اۇشاقلارێدییشدیردیک. ایندی سن, دوْغرۇدان دا, چؤرکچی اوْغلۇسان.پادشاه ایلیاسا آفرین دئییب سوْرۇشدۇ:- ایلیاس, سن نه بیلدین کی, من چؤرکچی اوْغلۇیام?ایلیاس دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, من اوْندان بیلدیم کی, سن اول دفعه‌ امرائلدین کی, سنین چؤریین‌دن وئرسینلر. سوْنرا دا بیر یئرده چؤرک یئدیک.تا سن منه نه پۇل, نه باشقا شئی باغێشلامادێن. اوْدۇ کی, من بیلدیمسن چؤرکچی اوْغلۇسان.پادشاه دئدی:- یاخشێ, ایلیاس, بس اوْ قێز کیمدی?ایلیاس دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, اوْ قێز پادشاه قێزێدێ.پادشاه آنا‌سێندان سوْرۇشدۇ, گؤردۆ, دوْغرۇدان دا, همین قێز بۇنۇنیئرینه دییشیلن قێزدێ. پادشاه سوْرۇشدۇ:- ایلیاس, بس سن کیمسن?ایلیاس دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, من بیر باغبان اوْغلۇیام. من اۇشاق اوْلاندابیزیم شهره هۆجۇم ائلییب باسێرلار, منی اسیر ائلییرلر, سوْنرا داگتیریب قۇل یئرینه ساتێرلار.پادشاه ایلیاسێن بۆتۆن خاسیتینه فرحلندی. همین قێزێ ایلیاساآلدێ, قێرخ گۆن, قێرخ گئجه توْی ائلدی, اؤز تاجێنێ باشێندان گؤتۆرۆب ایلیاسێنباشێنا قوْیدۇ, دئدی:- پادشاهلێغا سن یارارسان. سنین بیلییین منیمکین‌دن چوْخدۇ.بۇندان سوْنرا بۇ شهرین پادشاهێ ایلیاس اوْلدۇ.یئدیلر, ایچدیلر, مطلبه یئتیشدیلر. گؤی‌دن اۆچ آلما دۆشدۆ. بیریمنیم, بیری ناغێل دئیه‌نین, بیری ده اؤزۆمۆن. سن یۆز یاشا, من ایکی اللی.هانسێ چوْخدۇ سن گؤتۆر! سن ساغ, من سلامات.زمانه‌نین حؤکمۆبیری واردێ, بیری یوْخدۇ, کۆر قێراغێندا بیر الیمردان کیشی واردێ. بۇیازێغێن الی خمیرده, قارنێ آج. ها ایشلردی, شۇملاردێ, اکردی, مالالاردێ,بئجریب محصۇلۇ باشا گلنده بَی بیر یاندان, بوْرجلۇ بیر یاندان, ائلهخێرماندا الین‌دن آلاردێلار. پایێز گلنده بۇ کیشی تزه‌‌دن دۆشردیقاپێ-قاپێ بوْرج دیلنمه‌یه.گۆنلرین بیر گۆنۆنده الیمردان کیشی آروادێینان سؤزۆ بیر یئرهقوْیدۇلار کی, تا بۇندان سوْنرا شهرلره دۆشۆب, رۇزیلرینی قازانسێنلار.بلکه الیمردانێن بیر یاندان بختی آچێلدێ. سحر اوْلدۇ, الیمرداندۆشدۆ یوْلۇن دۆزۆنه. آز گئتدی, اۆز گئتدی, گلدی بیر دره‌نین قێراغێنا چاتدێ.بۇ دره ویلایتده جیننی دره آدێینان مشهۇر ایدی. بۇرا گیرن ساغسالاماتائوینه قایێتمازدێ. ساغدان-سوْلدان بۇلۇدلار ایچینده گیزلنمیشداغلارێ آشێب شهره گئتمک, دره‌‌دن ده قوْرخۇلۇیدۇ. آدام چنه,دۇمانا دۆشۆر, یوْلۇنۇ آزێب, آخێردا گئنه ده بۇ دره‌یه گلیب چێخێردێ, یادا قۇرد-قۇشا یئم اوْلۇردۇ. الیمردان کیشی دئدی:- جیننی دره‌یه گیره‌رم, هر نه اوْلۇرسا-اوْلسۇن, تفاوۆتۆ یوْخدۇ,آجێندان اؤلمکدنسه, جاناوارا یئم اوْلماق داها یاخشێدێ.کیشی‌نین اۆستۆنده کاراستێدان-زاددان بیر تییه‌سی ده یوْخدۇ. چؤریینییوْخلادێ, آنجاق کی, صاباحێنا چاتاردێ. کوْروْغلۇ اؤزۆنۆ دۆشمنه توْخۇیانکیمی, بۇ دا سوْخۇلدۇ دره‌یه. بیر خئیلی گئتدی. یوْلۇ چوْخ ایریش-اۆیرۆش,داشلێ ایدی. دره‌نین ائنسیز بیر یئرین‌دن آچێق بیر یئرینه چێخمێشدێ کی, گؤردۆدالدان چاغێرێرلار:- الیمردان, الیمردان, دایان!الیمردان کیشی بیر آز دا یئیین ترپندی. گؤردۆ دالدان یئنه سس گلدی:- الیمردان, دایان, الیمردان سنننم, دایان!قوْجا کیشی اؤزۆنه اۆرک وئردی. دؤنۆب دالا باخدێ. هئچ کیمی گؤرمه‌دی,دئدی:- باخ, یقین کی, جیننی دره‌ده بئله سسلر گلیر. آدام اؤزۆنۆ گرکایتیرمه‌سین. نه اوْلاجاق اوْلسۇن.قوْجا داها دا یئیینله‌دی. باخدێ کی, یوْخ, بۇ دفعه‌ سس لاپ قۇلاغێ‌نێندیبین‌دن گلیر. دیشلرینی باسێب بیر-بیری‌نین اۆسته یئنه دؤنۆب دالا باخدێ,گؤردۆ بیر آغ ایلاندێ, قۇیرۇغۇ اۆسته قالخێب ائله گلیر کی, دئیه‌سن بۇ ساعتبۇنۇ پۇچ ائلیه‌جک. گؤردۆ ایلان دئییر:- الیمردان, آخێ من سنننم, آیاق ساخلا!الیمردان بوْغازێ قۇرۇمۇشدۇسا دا, یئنه اؤزۆنه توْختاق وئریردی. آغایلان گلدی یئتیشدی, دئدی:- الیمردان, خوْش گؤردۆک. هارا بئله یئیین گئدیرسن?الیمردان دئدی:- باشێنا دؤنۆم, آجلێقدان شهره گئدیرم, گؤرۆم هاردان بیر آزچؤرک پۇلۇ چێخاردارام.ایلان دئدی:- الیمردان, بۇ دره‌‌دن قوْرخمادێن, گلدین?قوْجا دئدی:- آی بالام, آج اؤزۆنۆ قێلێنجا توْخۇیار. منه نه تفاوۆتۆ وار. یاکندده اؤلۆم, یا بۇردا ایلان-چایانا یئم اوْلۇم.ایلان دئدی:- الیمردان, من گؤرۆرم کی, سن چوْخ جوْمردسن, اؤزۆن ده اهلیالصاحبیسن. گل قارداش اوْلاق.الیمردان دئدی:- نه دئییرم کی, اوْلاق.ایلان دئدی:- بۇ گۆن‌دن قارداش اوْلدۇق. ایندی سؤزۆمه قۇلاق آس. باخ بۇردان دۆزشهره گئدرسن. گؤره‌جکسن, جاماات دۆکان-بازارێ باغلایێب, پادشاهمیدانچاسێنا قاچێر. سن ده قوْشۇلارسان جامااتا. شهرین پادشاهێ بیریۇخۇ گؤرۆب. اوْ, دئیه‌جک کی, آی جاماات, کیم منیم یۇخۇمۇ یوْزا بیلر?یۇخۇسۇنۇ دانێشێب دئیه‌جک کی, من بۇ گئجه یۇخۇمدا گؤردۆم کی,گؤی‌دن جاناوار یاغێر. واهیمه ایله یئریم‌دن قالخدێم. بیر آدام گلسینمنیم یۇخۇمۇ یوْزسۇن.جاماات کیرییه‌جک, هئچ کس بیر سؤز دئمه‌یه‌جک. اوْندا سن سسلن کی,من یوْزارام. سنی آپارارلار پادشاهێن باغێنا. یئیرسن, ایچرسن, سوْنراچێخارسان باغێن اوْرتا‌سێنداکێ گؤلۆن قێراغێندا اوْتۇرارسان. پادشاه سن‌دنخبر آلاجاق کی, ائی منیم شهریمین دۆنیا گؤرمۆشۆ, منیم بۇیۇخۇمۇن معناسێ نه دیر? سن ده بیر آز فیکیر‌دن سوْنرا, بیر گؤله باخارسان,بیر گؤیده‌کی آیا, اۇلدۇزا باخارسان, دئیرسن: - پادشاه ساغ اوْلسۇن,بؤیۆک آدامێن یۇخۇسۇنۇن معناسێ دا بؤیۆک اوْلار. سنین گؤردۆیۆنیۇخۇنۇن معناسێ بۇدۇ کی, بیر زامان گله‌جک کی, دۆنیا قارێشدێرما دۆنیاسێاوْلاجاق. دۆنیانێن آداملارێ جاناوارا دؤنه‌جک. گۆجلۆ گۆجسۆزۆنباشێنێ ازیب الینده‌کینی آلاجاق.سن بۇنۇن یۇخۇسۇنۇ یوْزاندان سوْنرا سنه بوْللۇجا خلت, قێزێل وئره‌جکلر.هر نه وئرسه‌لر سنین, آنجاق قێزێلێن یارێسێ قارداشلێقدا منهچاتێر.الیمردان گئدیب شهره چاتدێ. چایچێ دۆکانێنا گیرمک ایستییردی,گؤردۆ جاماات چؤله چێخێر. بۇ ایچری گیره بیلمه‌دی. آخێردا چایچێ دا چێخدێ.الیمردان سوْرۇشدۇ:- آی بالا, چایچێ, بۇ واخت دۆکانێ باغلاماغێندان, دیه‌سن بیر یاناتله‌سیرسن?چایچێ دئدی:- هه, عمی, شهرین پادشاهێ جامااتێ چاغێرێب. هامێمێز اوْرا تله‌سیریک.سن ده اوْرا گل.الیمردان دا بۇنلارا قوْشۇلدۇ, گلدی گؤردۆ پاهوْ, بۇردا پاپاقآتسان یئره دۆشمز. آدام اوْ قدر چوْخدۇ کی, سایێ-حسابێ یوْخدۇ. بۇ دااؤزۆنۆ وئردی بیر طرفه, قێسێلدێ دۇردۇ.پادشاه چێخدێ. جاماات باش ایدی.پادشاه دئدی:- جاماات, من بۇ گئجه بیر یۇخۇ گؤرمۆشم. یاتمێشدێم, یۇخۇداگؤردۆم کی, گؤی‌دن جاناوار یاغێر. واهیمه ایله یۇخۇدان آیێلدێم. ایندیمنیم بۇ یۇخۇمۇ کیم یوْزا بیلر?الیمردان باخدێ کی, آغ ایلانێن دئدیکلری دۆز چێخدێ, دئدی:- هه, ایندی بیلدیم کی, آغ ایلان بیر شئی بیلیرمیش. یوْخسا, بۇنۇ من جینشیاتینداغداغاسێ سایێردێم. قوْی گؤرۆم, نه اوْلۇر.پادشاه بیر ده سوْرۇشدۇ:- جاماات, منیم یۇخۇمۇ کیم یوْزا بیلر, چێخسێن یۇخارێ.عالم کیریدی, کیمسه دینمه‌دی. الیمردان کیشی پاپاغێنێ قالدێردێ. پادشاهێنساغێندا-سوْلۇندا دایانانلار بۇنۇ گؤردۆلر. قوْجانێ یۇخارێ آپاردێلار.یئدی, ایچدی, کئفی دۇرۇلدۇ. آخشام چاغێ پادشاه وزیر, وکیلیینن سۇقێراغێنا سئیرانا چێخدێ. گؤلۆن قێراغێندا اوْتۇردۇ. الیمرداندان سوْرۇشدۇ:- یاخشێ, منیم بۇ یۇخۇمۇ یوْز گؤرک. سن گلن کیمی خبرآلماق ایستییردیم, آنجاق یۇخۇنۇن واهیمه‌سی منی ائله باسمێشدێ کی, ایندیآنجاق اؤزۆمه گلمیشم. دئ گؤرک, باشێمێزا نه گله‌جک?الیمردان کیشی ساققالێنێ اللشدیردی. یئره باخدێ, سۇیا باخدێ,اۇجالمێش آغاجلارا باخدێ, آغ ایلانێن سؤزلرینی یادێنا سالێب دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, بؤیۆک آداملارێن یۇخۇسۇنۇن معناسێ دا بؤیۆکاوْلار. سنین گؤردۆیۆن یۇخۇدان بۇ معنا چێخێر کی, دۆنیا چوْخ قارێشاجاق,اینسانلار جاناوار کیمی بیر-بیرینی گمیرمه‌یه چالێشاجاق, بیر-بیری‌نین الینده‌کینیقامارلایاجاق.الیمردانێن سؤزلری پادشاهێن خوْشۇنا گلدی. وزیر-وکیله امرائلدی کی, منی ایسته‌ین الیمردانا خلت وئرسین. گتیردیلر قوْجا کیشینیباشدان-آیاغا گئییندیردیلر. بیر نئجه کیسه قێزێل دا وئریب یوْلا سالدێلار.قوْجا گئنه جیننی دره‌یه گلدی. ایلانێن یۇواسێ‌نێن آغزێندان کئچدی. آغایلان گؤرۆنمه‌دی. الیمردان فیکیر ائلدی کی: “ا کیشی, بۇ قێزێلێن یارێسێنێ ایلاننئیله‌یه‌جک? گؤتۆرۆب بۇنۇ آپار ائوینه, بالالارێن آجدێر یئسین.” الیمردانائوینه گلدی, یئدی, ایچدی, کئفی کؤکلدی. بۇندان بیر قدر کئچدی. گنهبیر گۆن پادشاه خبر گؤندردی کی, گلسین.الیمردان آروادێینان حالال-همت ائلییب یوْلا دۆشدۆ. گلیبجیننی دره‌‌دن کئچیردی, اؤز-اؤزۆنه خیال ائلییردی کی, پادشاهنان دوْستاوْلانێن باشێ یا اۇجالار, یا دا کسیلر. بۇ دفعه‌ منی یقین اؤلدۆره‌جک.ایندی ایلان دی بیر یاندان چێخێب چالسایدێ, هئچ “ۇف” دئمزدیم. ائل ایچینده دهرۆسوای اوْلمازدێم.بۇ هینده قۇلاغێنا ایلانێن سسی گلدی. بوْغازێ لاپ قۇرۇدۇ. اؤز-اؤزۆنهدئدی: “ۆره‌ییمه گلن باشێما دا گله‌جک”.ایلان یاخێنلاشدێ, دئدی:- آی کیشی, هارا گئدیرسن?الیمردان کمال-ادبنن سلام وئردی, دئدی:- آغا, پادشاه حؤکمۆدۆ, منی چاغێرتدێرێب, اوْرا گئدیرم. بۇ دفعه‌یقین منی اؤلدۆره‌جک.ایلان دئدی:- قوْرخما, بۇ دفعه‌ سن اوْنا دئیرسن کی, پادشاه, سن یۇخۇدا گؤرمۆسنکی, گؤی‌دن قێلێنج یاغێر. پادشاه بۇنۇ ائشیدنده سن‌دن معناسێنێخبر آلاجاق. دئیرسن کی, بیر زامان گله‌جک, دۆنیا بیر-بیرینی قێراجاق.پادشاهلار آرا‌سێندا چوْخلۇ داوالار اوْلاجاق. سن ده اؤزۆنۆ گؤزله. قانسۇ یئرینه آخاجاق.الیمردان پادشاهێن یانێنا گلدی. پادشاه آغزێنێ آچمامێش دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, منی نییه چاغێردێغێنێ بیلیرم. سن یۇخۇداگؤرمۆسن کی, گؤی‌دن قێلێنج یاغێر.پادشاه سئویندی, الیمردانێن کرامتینه لاپ ایناندێ. یۇخۇنۇنمعناسێنێ سوْرۇشدۇ. الیمردان کیشی دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, دۆنیا چوْخ قارما-قارێشێق اوْلاجاق. پادشاهلار بیربیرییننداوا ائلیه‌جکلر. قان سۇ یئرینه آخاجاق. سن ده اؤزۆنۆ گؤزله.پادشاه چوْخ راضێ اوْلۇب دئدی:- منی ایسته‌ین, بۇنا خلت.الیمردان چوْخلۇ خلت, قێزێل, گۆمۆش آلدێ. پادشاه امر ائلدی کی,الیمردانا لاپ یاخشێ آتلاردان بیرینی وئرسینلر, خزینه‌‌سین‌دن ده داشقاشلێقێلێنج.الیمردان آتێن اۆستۆنده اوْن بئش یاشێندا بیر اوْغلانا دؤنمۆشدۆ. جیننیدره‌‌دن گلنده اۇزاقدان آغ ایلانێ گؤردۆ. قێلێنجێ سیویردی, آتێ چاپدێ آغایلانێن یۇواسێنا طرف. اوْندا یئتیردی کی, آغ ایلان اؤزۆنۆ دئشیک‌دن ایچریسوْخۇردۇ.الیمردان دئدی:- تا بۇندان سوْنرا نه پادشاه یۇخۇ گؤره‌جک, نه ده منی چاغێراجاق.سنی ده اؤلدۆره‌رم, جانێم قۇرتارار. سننن قێزێل بؤلن کیمدی.- قێلێنجێ ائندیردی آغ ایلانێن قۇیرۇغۇنۇ چاپدێ, آتێ سۆردۆ ائوه گلدی,کئفله دوْلانماغا باشلادێ.گۆنلرین بیر گۆنۆنده گئنه الیمردانێن کئفی کؤک, داماغێ چاغاوْتۇرمۇشدۇ ائوینده. پادشاهدان حؤکم چێخدێ کی, الیمردان بۇرایا گلسین.الیمردانێن دیزلری قێرێلدێ, دئدی:- تا بۇ دفعه‌ اؤلمکدی. یا ایلان منی اؤلدۆره‌جک, یا پادشاه. من کی,هئچ بیر شئی بیلمیرم. پادشاها نه دئیه‌جم... ایلانێ دا یارالامێشام,قارداشلێغێمێز پوْزۇلۇب.آرواد-اۇشاقلارێینان حالال-حۆممت ائلدی. گئنه گلیب, ایلانێنیۇواسێ‌نێن قاباغێندان کئچنده آغ ایلان بۇنۇ چاغێردێ دئدی:- باخ, پادشاه یۇخۇدا گؤرۆب کی, گؤی‌دن قوْیۇن یاغێر. سن‌دن خبرآلسا, دئیرسن کی, دۆنیا دۆزله‌جک. یاخشێ زامانا اوْلاجاق. هئچ کس بیربیرینهدیمه‌یه‌جک. فاغێر-فۆقرا آغ گۆنه چێخاجاق. نه داوا اوْلاجاق, نهده قێلێنج.الیمردان گلدی. آغ ایلان دئدییی کیمی پادشاها دئدی. پادشاهێن کئفیدۇرۇلدۇ. گتیریب الیمردانا اوْ قدر خلت, قێزێل, داش-قاش وئردی کی,نسیلبنه‌سیل یئسین, دوْلانسێن.الیمردان فیکیرلشه-فیکیرلشه گلیردی کی: “یاخشێ بۇ ایلان منه بۇقدر یاخشێلێق ائلدی, من هر دفعه‌ اوْنا پیسلیک‌دن باشقا بیر شئی ائلمه‌دیم.بۇ آغ ایلانێن سایه‌‌سینده وارا-دؤولته چاتمێشام. بۇ دفعه‌کی خلتو قێزێللارێن هئچ بیرینه احتیاجێم یوْخدۇ. گلسنه, بۇ قێزێللارێن هامێسێنکیسه‌لریله آپارێم, قوْیۇم ایلانێن یۇواسێ‌نێن آغزێنا. اوْنا وۇردۇغۇمیارادان اؤترۆ, یالوارێم, بلکه قانێمدان کئچه, ایستسه ده چالسێن اؤلدۆرسۆن,داها بالالارێم من‌دن سوْنرا فاراغات یاشایا بیلر”.الیمردان ائله ده ائلدی. قێزێللارێ گتیردی قوْیدۇ ایلانێن یۇواسێ‌نێنآغزێنا. چاغێردێ, ایلان چێخدێ.الیمردان ایلانا یالواردێ. ایلان دئدی:- الیمردان کیشی, منه قێزێل دا, خلت ده لازێم دئییل. گل بۇنلارێنهامێسێنێ آپار بالالارێنا. سن منه هئچ یالوارما. من سنی تاقسێرلاندێرمێرام.تاقسێر زمانه‌ده‌دی. اوْندا کی, جاناوار زامانێ ایدی, هر کسبیر-بیری‌نین الینده‌کینی قامارلایێردێ, سن ده منیم پایێمێ یئدین.اوْندان سوْنرا قێلێنج-قالخان زمانه‌سی گلدی, آداملار بیر-بیری‌نین اتینیدیدیردی, سن ده قێلێنجبازلێق ائلییب, منی یارالادێن. ایندی اینسانلێق زمانه‌سیگلیب, هئچ کسین هئچ کسنن ایشی یوْخدۇ, سن ده زمانه‌نین هؤک-مۆینن خاسیتینی دییشیبسن. گئت, قێزێللارێن هامێسێ آنانێن سۆدۆکیمی حالالێن اوْلسۇن.بۇنۇ دئییب ایلان یۇواسێنا چکیلدی. الیمردان کیشی ده گلدی ائوینه,آروادێ, اۇشاغێ, قوْنشۇسۇینان دؤوران سۆردۆ, آغ گۆنه چێخدێ.اوْنلار یئدی, ایچدی, یئره کئچدی, سیز ده یئیین, ایچین, دؤوره کئچین.     


بازگشت به صفحه اصلي

+ نوشته شده در  جمعه چهاردهم مرداد 1390ساعت 13:22  توسط  جرتدان  | 

اخماق جاناوار


آخماق جاناوار

بو احوالات آخشام اوستي اولموشد ي. آج- يالاواج بير جاناوار مئشه

ايله گئده نده قاباغينا بير اوزون قولاق چيخدي. جاناوار دئدي:

- هه، اوزون قولاق، من سحردن يئمك آختاريرديم، اليمه ياخشي دوشموسن، ايندي سني

يئيه جگم.

اوزون قولاق دئدي:

- آي جاناوار قا رداش، دئيه سن سن آخماقسا ن. سن هله بو وقته قده ر بيلميرسن كي،

اوزون قولاقين اتيني آنجاق سحرلر يئمك اولا ر! گئجه يئسن، سني زهرله ييب اولدور و.

اتيمدن يئييب، اولمك ايسته ميرسن سه، اوندا بوردا بير آز گوزله، گئديم سنين اوچون

يوموشاق يورغا ن- دوشك گتيريم سحره كيمي راحت يات، سحر دوروب يئيه رس ن.

جاناوار دئدي:

- آي ساغ او ل! سن لاپ آغيللي سوز دانيشيرسا ن. دور گئت يورغا ن- دوشك گتي ر. تئز

اول. من بورادا اوتوروب، سني گوزليرم.

اوزون قولاق آتي لا- آتيلا ائوينه قاچد ي. بيرده اورايا قاييتماد ي. جاناوار گئجه نين ياريسينا

قده ر اوزون قولاغي گوزله د ي. جاناوار گوزلريني اوزون قولاق گئده ن يولا زيلله ييب چوخ

گوزله ديكدن سونرا باشا دوشدوكي، اوزون قولاق اوني آلدادي ب. جاناوار برك غضب له

ندي. آج- آجينا يولونا داوام ائتدي. اوز- اوزونه باغيردي و دئدي:

- قارشيما هرنه چيخسا، اوني ديري- ديري اوداجاغام!

جاناوار بوتون گئجه ني گزدي، دره لر گئچدي، تپه لر آشدي، سحره ياخين قاباغينا بير

گئچي چيخدي. جاناوار قيشقيردي:

- هه، گئچي، ايندي من سني يئيه جگم.

گئچي يازيق- يازيق ديلله ندي:

- من سنين اختياريندايام، آنجاق منيم اتيم چوخ دادسيز

دير. اوني ساريمساق سيز، ت ورشي سيز يئمك اولما ز! چوخ شيتدي ر! ايجازه وئر ائوه گئديب

ساريمساق و تورشي گتيريم اونونله يئه.

جاناوار راضي اولوب، دئدي:

- دوز دئيرسن، من اوزوم ده ائشيتميشم كي، گئچي اتيني تورشلا خورشلا، ساريمساقلا يئيه

رلر... ياخشي كي، بوني ياديما سالدي ن! دي گئجيكمه، گئت، تئ ز تورشو، ساريمساق گتير

گل!

جاناوار اوزون قولاغي گوزله ديگي كيمي، گئچيني ده چوخ گوزله دي، آمما گئچي

قاييتمادي، جاناوار غضبيندن ديش لريني قيجيرد ي. او، آجليقدان چوخ آلدانديغي اوچون

غضب له نميشد ي. جاناوار هئچ اوزونه سيغيشديرا بيلميردي كي، گئچي اوني آلدادي ب.

جاناوار او ز- اوزونو دانلاييرد ي: بو نه ايش دير، اوزون قولاق دا مني آلداتدي، اوزون قولاق

يئكه اولدوغو اوچون اوندان گئچمه ك اولار، سن بير گئچي يه باخ، بير بالاجا بويو ايله من

بويدا جاناواري آلداتد ي. عيبي يوخدور، بوندان سونرا گره ك آغيللي اولام، آلدانمييا م.

جاناوار او ز- اوزونه دانيش ا- دانيشا مئشه ني آوارا، آوارا گزيرد ي. آجليق اوني طاقتدن

سالميشدي. او، گليب دنيزين ساحلينه چيخد ي. گوردي كي دنيزين ياخينلاغيندا كي گولمه

چه ده بير جاميش اوزانيب دينجه لير. جاناوار آجيقلي- آجيقلي دئدي:

- آي جاميش، اولومونو گوزونون قاباق ينا گتير، اينديجه سني يئيه جگ م.

جاناوار ديش لريني قيجيرداد ا- قيجيردادا جاميشين

اوستونه توللانماغا حاضيرلاشد ي. جاميش باشيني تنب ل-

تنبل ييرغالاييب، دئدي:

- ه م. مم. مم. من ائله بيليرديم كي سن آغيللي حيوانسان،

آنجاق ايندي باشا دوشدوم كي، هئچ سندن آخماق حيوان يوخ ايمي ش. بو ش- بوشينا نييه

آتيليب دوشورسن، ها ي- كوي ساليرسا ن! اونسيز ده سنين ديش لريندن قورتارماق

چتيندير. سن گورموسن كي، من بوتون پالچيقا باتميشام. ياخشيسي بودور كي دئيه سن:

آي جاميش، سني پالچيقلي يئمه گه ايگره نيرم، گئت دنيزده چيم، اوزون و تميزله گ ل.

جاناوار دئدي:

- هه، دوز دئيرسن، گئت دنيزده چيم، پالچيغيني تميزله، آمما دنيزده چوخ قالماها، من لاپ

آجام!

جاميش جاناوارين آخماقليغيني گوروب دئدي:

- هئچ ناراحات اولما، سن بورادا گوزله، من دنيزه گيريب پالچيغيمي يويوب گلير م.

جاميش دنيزه طرف گوتورو لدي، جاناوار ايسه، دنيزين ساحلينده اوتوروب گوزله ييرد ي.

جاميش اوز ه- اوزه اوزاقلاشد ي. جاناوار جاميشا باخيب حيرصل ي- حيرصلي قيشقيرد ي:

- بسدير، چيمدين، داها تميزسن، چيخ قيراغا، بيلميرسن كي سني بورادا گوزله ييرم ؟

جاميش اوزه- اوزه جواب وئردي:

- هه، عزيزيم، گوزله ، ايسته ديگين قده ر گوزل ه! سنين كيمي آخماق مني يئيه بيلم ز.

جاناوار حيرصيندن لاپ آغليني ايتيرد ي. گوردوكي بو دفعه ده اووي اليندن بوراخد ي.

- قايي ت- قايي ت! دئيه، جاناوار ساحيلده اوطرف بو طرفه قاچير،هر دفعه لپه ساحيله

دگديكجه يوخاري توللانيردي.

- بونه دير، سن دوغرودان سودان چيخماياجاقسان؟

جاميش جاناواري اله سالاراق دئدي:

- يوخ اششي!، ظرافت ائديره م، سنين له بير آز اويناماق ايستيره م.

جاناوار گوردوكي جاميش اونون دئديگينه باخماياجاقدير، اوندان ال چكيب، گئتد ي. جاناوار

هم يورولموشدو هم ده آجيد ي. آياقلاريني گوج له چك يردي... اوزونو بير تهه ر مئشه يه

ساليب، اوتون اوستونه اوزاند ي. او بير آز دينجه لدي، سونرا اوزونه گلدي، گوردوكي،

تارلادا بير آت اوتلايير.

- هه، عزيزيم، سن داها منيم اليمدن قورتارا بيلمزس ن!... دئيه، جاناوار اولا ن- قالان قووه

سيني توپلاييب آتا طرف توللاندي.

ات يالوارماغا باشلادي:

آي جاناوار واللاه، سن اوزون ده ياخشي بيليرسن كي، سنين يانيندا من هئچ نه ي م! اونسوز

دا مني يئيه جكسن، قارنين دوياجاق، آمما سندن بير ايسته گيم وا ر: انصاف ايله رحمتليك

آتامين بير وصيتيني يئرينه يئتير.

جاناوار چيمخيرا- چيمخيرا دئدي:

- نه چرنله ييب، با ش- قولاغيمي آپاريرسان، من آجيمدان

اولوره م. سن د ه وصيت درديني چكيرسن، آتانين وصيتي

نه دير؟

آت بوينوني بوكوب، يازيق- يازيق ديلله ندي:

- آتام وصيت ائتميشدير كي، ياشيمي اوگره نمه ميش، اولمه يي م. دال آياغيمين ناليندا

آنادان اولدوغوم ايل- گون يازيلميش.

جاناوار راضيلاشدي.

- بو بير چتين ايش دگيل، وصيته عمل لازيمدير.

- دئدي: ناليني گوستر گوروم.

آت دال آياغيني قالديرد ي. جاناوار اگيليب دقتله نالا باخماق ايسته ينده آت اونون آخماق

باشينا بير تپيك ويردي.

جاناوار بيرده يئريندن ترپنه بيلمه دي و اولدي.



بازگشت به صفحه اصلي

+ نوشته شده در  جمعه چهاردهم مرداد 1390ساعت 13:11  توسط  جرتدان  |